29 - 05 - 2018

Węgrów i jego żydowskie dziedzictwo

Reklama 

W dalszym ciągu słyszalne są echa medialnej nagonki na powiat węgrowski i jego stolicę – Węgrów, gdzie Niemcy podczas II Wojny Światowej chcieli unicestwić liczną społeczność żydowską.

 

W związku z tym spotkaliśmy się z Burmistrzem Miasta Węgrowa, Krzysztofem Wyszogrodzkim prosząc, aby ustosunkował się do zarzutów, które sugerują, że mieszkańcy Węgrowa nie chcą pamiętać o tym, co stało się podczas wojny.

Jak mówi Krzysztof Wyszogrodzki, Węgrów od zawsze był miastem wielokulturowym i nikt z węgrowian się tego nie wypiera.
– Przez lata miasto finansowało wiele działań upamiętniających zagładę Żydów, a także ich obecność w naszym mieście. Głównym autorem tych zadań była zazwyczaj Miejska Biblioteka Publiczna w Węgrowie, której działalność finansowana jest z budżetu miasta – tłumaczył burmistrz.

Zapytany o konkrety, szybko wymienia wydarzenia, które związane były z naszą wielokulturową historią. Począwszy od 1989, kiedy odbywały się tzw. „Pogwarki Węgrowskie”. W 1990 roku zostały wydane materiały zgromadzone podczas tychże warsztatów – „Węgrowskie Listy 2 – Żydzi w Węgrowie” oprac. W. Ronge i W. Theis. Patrząc na wydarzenia bardziej współczesne, w 2008 roku odbywały się Europejskie Dni Dziedzictwa – „Korzenie tradycji. Od ojcowizny do ojczyzny”, gdzie przeprowadzono warsztaty dla młodzieży pt. „W poszukiwaniu wielokulturowości Węgrowa”. Rok później, także w ramach EDD tematem przewodnim był urodzony w Węgrowie Żyd Angel Rosenblat. W 2010 roku odsłonięto poświęcony mu pomnik, zorganizowano wystawę, a także spotkanie z rodziną Rosenblata.
– Co do tego pomnika to mam swoje pewne spostrzeżenia. Byłem wówczas radnym i byłem najbardziej aktywnym członkiem samorządu, który protestował przeciwko pomnikowi. Mój argument był bardzo prosty – Angel Rosenblat nic dla Węgrowa nie zrobił. Urodził się tu i wyjechał. Proponowałem umieszczenie tablicy pamiątkowej na Domu Rabina, w której znalazłby się zapis, że „W tym mieście urodził się Angel Rosenblat, wybitny badacz Indian”. To byłoby wystarczające. Proponowałem wówczas, żeby w tamtym miejscu postawić pomnik poświęconym Żydom wymordowanym przez Niemców w czasie II Wojny Światowej. Niestety przegłosowano mnie i pomnik jaki jest, to każdy widzi – wspomina burmistrz Wyszogrodzki.

– W poprzedniej kadencji, gdy zostałem przewodniczącym Rady Miejskiej Węgrowa, burmistrz Jarosław Grenda poprosił mnie, żebym porozmawiał z takim panem Adamowiczem z Izraela. Miał on ok. 80 lat. Ten człowiek chciał umieścić w okolicach lokalizacji synagogi tablicę upamiętniającą zamordowanych Żydów przez Niemców. Mi ten pomysł się nie spodobał, bo w chwili obecnej tam znajduje się kwiaciarnia, to nie zbyt godne miejsce na taką tablicę. Powiedziałem, że znajdę lepsze miejsce i zaproponowałem, żeby na pomniku Angela Rosenblata doczepić tablicę oddającą hołd pomordowanym. Przygotowaliśmy ją w trzech językach i tak też się stało, panu Adamowiczowi spodobał się ten pomysł. To trzeba także dodać jako wkład miasta. To nie jest tak, żeby my nie pamiętamy o tej historii. Pamiętamy i co roku oddajemy jej hołd, składając kwiaty w kluczowych miejscach – mówił Krzysztof Wyszogrodzki.

W ostatnich latach w temacie historii węgrowskich Żydów działo się wiele. Jeszcze w 2012 roku wydana została książka. „Sprawiedliwi i Ocaleni Mieszkańcy Węgrowa i okolic, pomagający Żydom w latach okupacji hitlerowskiej” opisująca historię tamtych dni, a także poszczególnych osób. Tego samego roku w ramach festiwalu „Międzykulturowy Festiwal Książki” odbyło się spotkanie „Trójjęzyczna literatura żydowska na przykładzie Szaloma Asza”. Dla mieszkańców przygotowano także wystawę z Żydowskiego Instytutu Historii.

Miasto co roku współorganizuje z Towarzystwem Miłośników Ziemi Węgrowskiej rocznice związane z likwidacją getta, organizuje wystawy i konferencje. W 2016 roku Stowarzyszenie Ogólniak działające przy I LO im. Adama Mickiewicza w Węgrowie otrzymało od miasta dotację na tłumaczenie żydowskich źródeł historycznych dotyczących Węgrowa. Odbyła się wówczas prelekcja, wydano także broszurę polemiczną.

W tamtym roku Towarzystwo Miłośników Ziemi Węgrowskiej we współpracy z miastem przeprowadziło projekt „Wielokulturowość i wielonarodowość w historii naszego miasta. Odbył się wówczas koncert w Bibliotece Miejskiej, a także Marsz Śladami Miejsc Związanych z Żydami, w którym uczestniczyła węgrowska młodzież. Podczas sesji popularnonaukowej, Michał Gochna wygłosił prelekcję pt. „Historia Żydów węgrowskich od czasów najdawniejszych do II wojny światowej”, a Radosław Jóźwiak opowiedział o zagładzie węgrowskiego getta.

Burmistrz Węgrowa zapytany o pracę Radosława Jóźwiaka, który niebawem wyda książkę opisującą jego wieloletnie badania nad przebiegiem zagłady Żydów nie kryje słów uznania dla lokalnego historyka.
– Pan Jóźwiak otrzymał od nas wsparcie w wysokości 4 tysięcy złotych, których potrzebował na tłumaczenia, zatem wspieramy jego działania. Cieszę się, że w sprawę zaangażował się także Instytut Pamięci Narodowej, organ, który ma odpowiednie narzędzia do walki o prawdę historyczną. Jednego jestem pewien – mieszkańcy Węgrowa nigdy nie wyrzekali się swojej wielokulturowej tradycji, pamiętamy o trudnych czasach II Wojny Światowej – trudnych nie tylko dla Żydów, ale także dla nas Polaków.

Mateusz Majewski

WARTO ZOBACZYĆ

Uczniowie największej szkoły w powiecie węgrowskim – Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Węgrowie poczuli już wakacyjną wolność. O godz. 9 odbyło się uroczyste zakończenie roku [...]

W minionym  tygodniu doszło do kilku zdarzeń drogowych na terenie powiatu węgrowskiego. Policjanci apelują o ostrożność i rozwagę na drodze. 11 czerwca na terenie Szarut doszło do wypadku. [...]

Burmistrz Miasta Węgrowa ogłosił konkurs „Najpiękniejsze Ogrody i Balkony Węgrowa”. Jak co roku mieszkańcy miasta mogą wziąć udział w konkursie oraz pochwalić się ciężką pracą [...]

14 czerwca w sali widowiskowej Węgrowskiego Ośrodka Kultury odbyło się II Powiatowe Forum Gospodarcze zorganizowane przez Starostwo Powiatowe w Węgrowie i Powiatowy Urząd Pracy. Starosta [...]

Lada dzień odbędzie się akcja charytatywna organizowana przez Stowarzyszenie „Żyj z całych sił”, „Aktywni Węgrów” i przyjaciół walczącego o normalne życie Pawła Siuchty. Szereg atrakcji i działań [...]