Tkane opowieści Małgorzaty Pepłowskiej. Wystawa twórczyni na Wilanowie

Życie podwęgrowskich wsi, krajobrazy Doliny Liwca, miejscowe zwyczaje i zabytki – wszystko to można odnaleźć w tkaninach Małgorzaty Pepłowskiej. Dorobek mieszkającej w Ruchnie twórczyni ludowej prezentowany jest w Oranżerii Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Wystawa to kolejne ważne wydarzenie w jej artystycznej drodze, a zarazem okazja, by dziedzictwo ziemi węgrowskiej poznała szersza publiczność.

Na co dzień powstają w pracowni przy rodzinnym domu w Ruchnie. Tym razem trafiły do królewskiej rezydencji. Wystawa „Światy Małgorzaty Pepłowskiej. Wystawa tkanin dwuosnowowych”, dostępna od 5 do 25 listopada, gromadzi najważniejsze prace artystki wykonane na przestrzeni kilkudziesięciu lat. To opowieść o regionie zapisana za pomocą nici i krosna – o pracy w gospodarstwie, świętowaniu, przyrodzie i wierzeniach mieszkańców pogranicza Mazowsza i Podlasia.

Wystawę można zwiedzać do 25 listopada w Oranżerii Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, w godz. 10.00–16.00. Ostatnie wejście o godz. 15.30. Wstęp jest bezpłatny w ramach programu „Darmowy Listopad w Rezydencjach Królewskich” – należy pobrać wejściówkę do parku. Kuratorami wystawy są Robert Andrzej Dul i Nela Kokoszka.

Urodzona w Węgrowie Małgorzata Pepłowska od lat czerpie inspiracje z najbliższego otoczenia. W jej twórczości wiejska zagroda, łąka czy weselna biesiada stają się tematami samodzielnych obrazów. Artystka utrwala w nich świat, który zna z własnych doświadczeń, rodzinnych przekazów i sąsiedzkich tradycji.

Początki tej drogi sięgają 1978 roku, kiedy rozpoczęła pracę w Podlaskiej Spółdzielni Pracy Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Cepelia” w Węgrowie. Najpierw tkała wełniane narzuty na bawełnianej osnowie. Z czasem zainteresowała się wymagającą techniką tkactwa dwuosnowowego. Ważną rolę w jej rozwoju odegrały mistrzynie tego rzemiosła: siostra Dominika Bujnowska oraz jej uczennica Halina Fiołek. To pod okiem tej drugiej zaczęła realizować własne pomysły. W 1980 roku powstała jej samodzielna tkanina zatytułowana „Gospodyni”.

Z węgrowską „Cepelią” była związana niemal do końca działalności spółdzielni. Później do powrotu do tkactwa zachęciła ją etnografka Maria Koc. W pracowni przy Węgrowskim Ośrodku Kultury, na krośnie pozyskanym ze zlikwidowanej placówki, ponownie zaczęły powstawać tkane obrazy. Kolejnym etapem była już własna pracownia w Ruchnie, gdzie artystka stworzyła swoje najbardziej osobiste dzieła.

Dorobek Małgorzaty Pepłowskiej od dawna wykracza poza lokalne wystawy. Jej prace prezentowano m.in. w Nowym Jorku i Pekinie, w Senacie RP oraz w galerii Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Znajdują się w zbiorach polskich muzeów etnograficznych i kolekcjach prywatnych. W 2013 roku twórczyni otrzymała Nagrodę im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”.

Kolejne ministerialne stypendia pozwalały jej rozwijać nowe tematy. Tak powstały cykle „Moja mała Ojczyzna”, „Sceny biblijne – opisanie świata” czy „Piękno polskich ziół”. W tym roku artystka pracuje nad kolekcją dwunastu tkanin poświęconych kapliczkom powiatu węgrowskiego. To kolejny sposób na zachowanie w sztuce charakterystycznych elementów miejscowego krajobrazu.

Tkactwo jest jednak tylko jedną z dziedzin jej działalności. Małgorzata Pepłowska wykonuje również kwiaty z bibuły, palmy wielkanocne i misterne ozdoby z opłatka. Tę ostatnią tradycję przejęła od Czesławy Rowickiej, z którą pracowała w Węgrowskim Ośrodku Kultury. Z białych i kolorowych opłatków tworzy m.in. kuliste „światy”, rozety, gwiazdy, aniołki oraz szopki.

Znaczenie tych umiejętności znalazło potwierdzenie we wpisach na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W 2023 roku trafiło na nią tkactwo dwuosnowowe powiatu węgrowskiego, a rok później – z inicjatywy artystki – tradycja wykonywania ozdób świątecznych z opłatka w Dolinie Liwca.

Wilanowska wystawa pokazuje, jak wiele można opowiedzieć o naszym regionie poprzez twórczość jednej osoby. Dla mieszkańców ziemi węgrowskiej będzie okazją do odnalezienia znajomych motywów w muzealnych wnętrzach. Dla pozostałych zwiedzających – do poznania miejsca, którego codzienność, przyroda i tradycje od lat inspirują artystkę z Ruchny.