Dziedzictwo godne ratunku czy zagrożenie dla innych zabytków?

Drewniany budynek z XIX wieku wciąż czeka na ostateczną ocenę jego stanu. Zapowiadana na sierpień ekspertyza nie doszła do skutku. Miasto czeka na wyznaczenie nowego terminu, od którego mogą zależeć dalsze losy obiektu.

Wracamy do tematu drewnianego budynku przy Rynku Mariackim 10, którego przyszłość od kilku miesięcy budzi emocje i dzieli węgrowskich radnych. O przyszłości XIX-wiecznego obiektu dyskutowano już podczas marcowej sesji Rady Miejskiej w Węgrowie, a temat powrócił również na czerwcowej sesji nadzwyczajnej. Czy coś zmieniło się od tego czasu?
– W ostatnim czasie musieliśmy ratować elewację budynku Domu Gdańskiego, ponieważ pojawiły się zacieki i woda dostawała się do środka biblioteki – mówi burmistrz Węgrowa Paweł Marchela. 

– Drewniany budynek z XIX wieku zagraża bezpieczeństwu Domu Gdańskiego. Stąd takie nasze działania. Zobaczymy, co w tej sprawie powiedzą konserwator zabytków i specjaliści. Jeżeli zostanie podjęta decyzja o możliwości jego rozbiórki, to w pierwszej kolejności oddamy go za przysłowiową złotówkę osobie, która będzie chciała go kupić. Ten budynek zagraża bowiem bibliotece, a Dom Gdański jest zabytkiem najwyższej klasy. Oczywiście zależy nam na zachowaniu drewnianej zabudowy Węgrowa. Dbamy o ulicę Kilińskiego, o ulicę Narutowicza, gdzie również znajdują się drewniane budynki i dokładamy wszelkich starań, aby ten wyjątkowy klimat zachować. Jako burmistrz nie mogę jednak zgodzić się na to, aby istniały budynki, które zagrażają bezpieczeństwu naszych zabytków. Martwi mnie przy tym, że w przestrzeni publicznej pojawia się przede wszystkim wizerunek tego budynku od strony Rynku. Tymczasem, jego druga strona wygląda zupełnie inaczej. Każdy z mieszkańców, kto widział ten obiekt z drugiej strony, wie w jakim on jest stanie, jak wygląda jego konstrukcja i jakie zagrożenie może stwarzać dla osób poruszających się w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Myślę, że gdybyśmy w taki sposób patrzyli na wszystkie obiekty czy drogi i kierowali się wyłącznie sentymentem do tego, co było kiedyś, nasze miasto nigdy nie mogłoby się rozwijać – wyjaśnia burmistrz.

W sierpniu miała zostać przeprowadzona ekspertyza, która miała ocenić stan budynku, jego wartość oraz zasadność dalszego istnienia. Zaplanowane na sierpień oględziny nie doszły jednak do skutku i na razie nie wiadomo, kiedy specjaliści pojawią się na miejscu. Miasto czeka na informację z Ministerstwa Kultury w sprawie kolejnego terminu. Jak dotąd do urzędu nie trafiły żadne dokumenty, ekspertyzy ani protokoły dotyczące obiektu. 

Drewniany budynek przy Rynku Mariackim 10 nie jest jednak jedynym obiektem w Węgrowie, który zaczyna straszyć wyglądem. Podobny problem dotyczy Domu Rabina Morgensterna, który został zbudowany w latach 30. XX wieku i który również zasługuje na szczególną uwagę. Obiekt reprezentuje charakterystyczny dla małych miast typ budynku mieszkalnego. W jego wnętrzu zachowały się m.in. oryginalne drzwi z dekoracyjnymi szyldami oraz schody prowadzące na facjatę. Dziś jednak budynek niszczeje i wymaga podjęcia konkretnych działań. Czy samorząd zamierza zająć się jego przyszłością?
– Będziemy teraz przystępować do działań związanych z możliwością pozyskania pieniędzy na renowację tego typu budynku. Cały czas nad tym pracujemy. Musimy wiedzieć, ile środków jesteśmy w stanie pozyskać i skąd, a dopiero wtedy będziemy mogli określić, na co możemy sobie pozwolić. Musimy po prostu zmierzyć siły na zamiary – dodaje burmistrz Węgrowa Paweł Marchela.

Samorząd zamierza również zadbać o wygląd innych, miejskich obiektów. Jeszcze w tym roku odnowiona zostanie elewacja budynku Urzędu Miejskiego. Jak podkreśla burmistrz, będzie to kolejny element działań związanych z poprawą wyglądu Rynku i całego centrum miasta.

Pod koniec sierpnia pojawiła się nowa społeczna inicjatywa związana z ochroną zabytków Węgrowa. Jest nią petycja skierowana do Burmistrza Miasta Węgrowa oraz Rady Miejskiej, którą zapoczątkowała mieszkanka miasta Elwira Adamska, przy wsparciu radnych Wiolety Ojdany i Romana Postka oraz grupy „Węgrów – Pokochaj Jego Historię”. 

Jej autorzy domagają się podjęcia kompleksowych i długofalowych działań obejmujących m.in. ocenę stanu technicznego zabytków należących do miasta, zabezpieczenie niszczejącego domu przy Rynku Mariackim 10, opracowanie programu ochrony drewnianej architektury oraz pozyskanie środków na jej ratowanie.

W petycji znalazły się także postulaty dotyczące przygotowania dokumentacji technicznej i konserwatorskiej dla najbardziej zagrożonych obiektów, corocznego zabezpieczania środków na ochronę zabytków w budżecie miasta oraz informowania mieszkańców o ich stanie i podejmowanych działaniach. Szczególne miejsce w inicjatywie zajmuje budynek przy Rynku Mariackim 10 – ostatni zachowany drewniany dom w historycznej zabudowie rynku, będący jednym z najbardziej charakterystycznych świadectw dawnego Węgrowa. Odrestaurowane obiekty miałyby w przyszłości służyć celom społecznym, edukacyjnym, kulturalnym i turystycznym.

Pierwsza akcja zbierania podpisów odbyła się 22 i 23 sierpnia na Rynku Mariackim. Organizatorzy zapowiadają kolejne, a poparcia petycji mogą udzielić nie tylko mieszkańcy Węgrowa. 

Jak podkreślają inicjatorzy, nie jest ona wymierzona przeciwko władzom miasta, lecz stanowi apel o wspólne działanie na rzecz ocalenia lokalnego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.